Milieuprofielen

Het ENERGY STAR Programma richt zich met name op het energieverbruik van kantoorapparatuur tijdens gebruik. Hiermee dringt zich echter tevens de vraag op hoe belangrijk dit energieverbruik is in vergelijking tot het energieverbruik gedurende de gehele levensduur en andere milieuaspecten.


Computers en beeldschermen

Gedurende de laatste 10 jaar zijn er verschillende milieustudies uitgevoerd met computers en beeldschermen als onderwerp. Hoewel men, met een beetje goede wil, slechts enkele als voldoende recent en gedetailleerd kan beschouwen, zijn er wel algemene conclusies mogelijk.

De meeste studies, van de EU Ecolabel-studie uit 1998 tot en met het lopende onderzoek door de TU Berlin / Frauenhofer IZM (bron: c't 2003/21, p. 153), melden dat het primaire energieverbruik van een typische kantoor-PC gedurende de gebruiksfase 3 tot 4 keer hoger is dan het energieverbruik in de grondstoffen- en productiefase. Het energieverbruik gedurende de einde-levensduurfase (inzameling en vermeden energie door recycling) is met een aandeel van 15% van de energie voor productie verwaarloosbaar. Let wel, deze gegevens betreffen een typische kantoor PC die (inclusief wachtstand) 8 uur per dag, 260 dagen per jaar, 'aan' staat. Maar zelfs voor een bescheiden en efficiƫnt gebruikte thuis-computer bedraagt het energieverbruik gedurende de 6-jarige levensduur, meer dan het dubbele van de energie benodigd voor productie.

Het energieverbruik van een laptop is al snel 50 tot 80% lager dan dat van een desktop, maar een laptop is tevens een stuk lichter (1,1 tot 2 kg versus meer dan 8 kg voor een desktop). Zodoende mag men verwachten dat ook hier het energieverbruik gedurende gebruik bepalend is.

De gemiddelde levensduur van een PC in de Europese Gemeenschap is ongeveer 6 jaar (bron: C't 2003/21, p. 149). Er is een kleine markt voor tweedehands computers, de gemiddelde levensduur van deze modellen ligt op circa 3 jaar. Omdat nieuwe processoren meer energie verbruiken dan oudere (zo verbruikt een PC met 486-processor zo'n 60 Watt in 'aan'-stand en een PC met Pentium 4 processor ongeveer het dubbele, 120 Watt) kan men als heel algemene richtlijn hanteren dat het - vanuit milieuoogpunt - gunstiger is de levensduur van de PC zo lang mogelijk te maken, mits ze niet als servers worden ingezet (zie ook Thuisnetwerken).

Betreffende de andere milieuaspecten naast energieverbruik zijn er ontwikkelingen gaande, mede in gang gezet door bestaande wetgeving: de stopzetting van verspreiding van bepaalde vlamvertragers, de introductie van loodvrije soldeerverbindingen, etc. Daarnaast is er nog steeds discussie over het gebruik van PVC in bedrading, kwik in beeldschermen, elektromagnetische straling, geluid, etc. Het is lastig de effecten van deze aspecten af te wegen tegen energieverbruik en CO2-emissies. Waar wat wel vaststaat is dat deze 'andere aspecten' zich normaliter buiten de directe invloedssfeer van kopers / consumenten bevinden. Voor zover de debatten zijn afgerond heeft dit geresulteerd in wetgeving (zoals WEEE en RoHS). Daarnaast blijkt dat de 'andere aspecten' niet als dominant worden ervaren: De recente EU Ecolabel studie naar PC's wijst energieverbruik gedurende gebruik - tezamen met geluidsproductie - aan als de meest belangrijke aandachtsgebieden waar verbetering gewenst is.

 


Grafische apparatuur

Milieuprofielen voor grafische apparatuur verschillen hemelsbreed met die van PC's. Grafische apparatuur verkeert veel vaker in wachtstand - waardoor energieverbruik gedurende wachtstand en powermanagement belangrijker zijn. Daarnaast is de hoeveelheid energie benodigd voor productie van papier en toner vele malen hoger dan het elektriciteitsverbruik van de apparatuur zelf. Bij het enkelzijdig kopieren op een middelgroot kopieerapparaat is de "toner-energie" (energie benodigd voor het produceren van toner) circa drie maal zo hoog als de elektrische energie die op dat moment verbruikt wordt. De energie benodigd voor de productie van dat papier (de "papier-energie") kan zelfs 50 keer zo hoog zijn! Om deze reden is dubbelzijdig kopieren / printen ("duplexing") de meest waardevolle energiebesparingsmaatregel.

Na dubbelzijdig kopieren / printen is het gebruik van gerecycleerd papier het meest zinvol, gevolgd door spaarzaam tonerverbruik en daarna het reduceren van energieverbruik in wachtstand en powermanagement opties. Het energieverbruik in 'aan'-stand is minder belangrijk voor kopieerapparaten en printers dan voor computerapparatuur, tenzij we het hier hebben over professionele, hoog-volume grafische apparaten. Meer informatie over het energieverbruik van de apparatuur is te vinden in Aebischer et al.